Yolcu taşımacılığında acentelere taşımacının biletini kesme zorunluluğu

YOLCU TAŞIMACILIĞINDA ACENTELERE TAŞIMACININ BİLETİNİ KESME ZORUNLULUĞU

11.06.2009 Tarihinde yayınlanan yeni “Karayolu Taşıma Yönetmeliği”nde yolcu taşımacıları açısından yapılan en önemli eleştirilerin başında F1ve F2 Yetki Belgeleri geliyor. Yönetmelik, F1 ve F2 Yetki Belgeli Yolcu taşıma acentelerinin kendi nam ve hesaplarına taşıma yapamayacakları ve sadece acentelik sözleşmesi yaptıkları yetki belgeli yolcu taşımacılarının biletlerini satabilecekleri konusudur
.

Ne isteniyor? “Hayır efendim biz taşımacının biletini kestiğimiz gibi kendi biletimiz ile yetki belgeli taşımacının düzenlediği yolcu taşıma seferlerine de bilet keselim” deniyor. Bu konuda yazılar yazılıyor, Yönetmelikte ilgili maddelerin kaldırılması isteniyor. Bu konuda uzun zamandan beri eleştiri, yazıları yazılıyor ama haklı oldukları konular ve gerekçeler ile ilgili doğru dürüst bir yazı okumadım.

Sayın Dr. Zeki Dönmez’in tarafsız ve olayı gerçekleri ile ortaya seren yazılarını, analizlerini ayrı tutuyorum. VUK 173 numaralı tebliği ile mali açıdan Acentelere kendi biletlerini ve yolcu taşıma listelerini bastırabilecekleri ve kullanabilecekleri belirtilmiş olsa da bu tebliğ incelendiğinde, taşımacıların bileti ve yolcu listelerininde kullanılacağı açıkça belirtilmiştir. Ancak yönetmelik yeni olduğundan bu tebliğ mutlaka düzeltilecektir. Sektörü ne rahatsız ediyor anlamakta zorlanıyorum!.. Şikâyet edenler, Acenteler mi? Yetki belgeli taşımacılar mı?

Acenteler açısından işleri kolaylaştı!
Yönetmeliğin ilgili maddeleri aksine zorlaştırmıyor işlerini kolaylaştırıyor.
  • Bilet bastırma külfetinden kurtuldular.
  • Fatura
  • Şirket Kaşesi zaten var.
  • Bireysel taşımacı acenteye fatura kesemeyecek. Acenteler sattıkları yolcu bileti tutarlarını hak ettikleri komisyon miktarını keserek işletme hesabına yatıracaklar.
  • Bireysel sözleşmeli araç sahibine sattıkları bilet bedelini ödemeyecekler.
  • İşleri kolaylaştı. Tek komisyon faturası ile işlerini bitirecekler.
  • Her seferde komisyon faturası kesme zorunlulukları yok.
  • Yolcu isim listesi düzenleme zorunlulukları da yok. (Sorumluk Taşıma şirketine aittir.) İşletme prensibiyle yolcu isim listesi düzenlenmesi istenirse taşıma şirketinin listesini düzenleyecekler.
  • Acenteliğini yaptığı taşıma şirketi öz mal kendi araçları ile hizmet veriyorsa ise hiç sorun yok
    (Taşıyan belli, acente belli, bilet satış komisyon oranları, servis ve hizmet bedelleri belli.)

Acenteliğini yaptığı firmalara gün içinde kaç adet bilet kesti ise gün sonunda, bilet no: müşteri isim ve güzergâh gidiş yeri bilgileri ve bedeli ile ilgili taşımacıya tek komisyon faturası kesebilirler. Ve hatta sadece tarih bilet seri numaralarının belirlendiği fatura bile kesebilirler.
Sorun var mı?
Buraya kadar yok…
Acentesi olduğu taşımacıların biletini taşımacının bilgisayarına çevrimiçi veya web ile internet üzerinden bilet kesenler var. Onlar da şikâyet ediyorlar… Şikâyetlerinin temeli aslında bilgi ve alt yapı donanım eksikliğinden kaynaklanıyor.
“Efendim birden fazla taşıma şirketine bilet kesiyoruz. Her bir taşıma şirketi için ayrı eleman ayrı, ayrı bilgisayar, yazıcı mı tahsis edeceğiz. Bu iş yürümez” diyenler. Size söylüyorum!..

İş potansiyeliniz büyükse bilet kesmek için zaten ayrı eleman, ayrı bilgisayar, sürekli form olarak hazırlanmış bilete takılı yazıcı tahsis ediyorsunuz. Etmeyenler küçük acenteler, kontenjan alamayanlar, fazla bilet kesemeyenler.

Çözüm önerim onlara; “Gözünüzü açın, teknolojiyi takip edin, her işin kolayı var.” Kolaylık istiyorsanız, işinizin eleman yükünü azaltmak istiyorsanız, biraz yatırım yapacaksınız, işinize uygun bir yazılım ve alt yapı donanımları ile bu işi çözeceksiniz!..

İnternet üzerinden e-bilet kesenler için 10 acentenin biletini kesebilme şartı da uygulanmıyor. Yakın zamanda maliyeden gerekli izin alınması durumunda artık bilete bile gerek kalmayacak. Bu konuda çalışma yapan işletmelerin bir sonuca ulaşmaları gerekli, izinleri almaları an meselesi. Ve hatta bilet yerine geçen yazar kasa fişi bile verebilirsiniz. Maliye bu imkânı taşımacılara tanıyor ama henüz uygulayan yok.

Çok mu zor bu yatırımları yapmak?

Önce düşünce olarak, gelişmeye bu sistemlerin uygulanabilirliğine, hazır ve açık olmak lazım. İstenirse bu kolaylıklar iyi bir yazılımla işletmelerde ve acentelerde uygulanabilir. Mutlaka işbirliği, bütünleşme ve müşterek çalışma alt yapısı, sistem mühendisliği olması lazım. Siz altyapınızı oluşturmamışsınız, biletinizi hala elde kesiyorsunuz, telefon ile rezervasyon, sor, sat, yapıyorsunuz ondan sonra da ben bu maddelere karşıyım sektör sorunudur, diyorsunuz.

Yüzer, gezer politikalar uygulayıp, kendi sorununuzu, eksikliliğinizi, sektör sorunu olarak dile getiriyorsunuz. İşinizi bu çağda o şartlarda yürütmek artık çok zor, bu gerçeği görmek lazım. Uyum sağlayamıyorsanız, gelişmeye, düzenlemeye, sisteme, bari ayak diremeyin.

Biletler, sürekli form halinde basılmış, seri olarak birbirini takip ediyor. “Tak çıkar, tak çıkar, başa mı çıkar” diyenlere bir önerim var:
 
Onun da çaresi var!
Siz hiç bankaya gitmediniz mi?
Bankadan dekont almıyor musunuz? Dekontu nasıl yazdırıyorlar, çıkarıyorlar yazıcıdan. Saniye tutun kaç saniye sürüyor. Tak, kendisi alır, yazar ve otomatik olarak çıkarır. Uygun ve standart hale getirilmiş, kendinden karbonlu bilet koçanı taşımacı tarafından size gönderildiği anda yapılacak iş bu formu bilgisayara tanıtmak ve yazıcı ayarları yapıldıktan sonra bilet kesmek. İş bu kadar basit, seri kesme yazıcı değiştirme sorunu ortadan kalkar.

Vurgulu yazıcı alacaksınız!.. Ayarlanmış bilet formunu sürekli form olarak ta takabilirsiniz isterseniz. Tek, tek verebilirsiniz, tek, tek çıkaracaksınız. Bir yazıcı ile binlerce bilet kesebilirsiniz. Bu teknolojileri bilenler, yazdıklarıma gülüyorlardır.
Neleri anlatıyoruz!
Kendimi zor tutuyorum…
Bunlar zorluk ve gerçek mazeret değildir!..
Kendi biletinizi keserken bunları yaşamıyor musunuz? Her anlaşma yaptığınız taşıma şirketi kendi biletinizi kesmenize müsaade ediyor mu? Mutlaka etmeyen de vardır. Bunlar yönetmeliğin ilgili maddelerinin değişmesi için geçerli sebep değildir. Neden kendi biletinizi kesiyorsunuz? Veya kesmiyorsunuz. Gerçek sebepleri söyleyin!..

Taşımanın tamamını yapmayan hiçbir taşıma organizasyonunu üstlenmeyen, sadece biletini komisyon hizmet bedeli olarak kesen taşıma acentesi, neden taşımanın tamamı için bilet kesmek ister? Acente, yolcuya, kendi biletini kesmesi durumunda; Taşımanın, tamamını yapan durumuna geçtiğini, taşıma sorumluluğunun, müteselsilen de olsa kendisine rücu edilebileceğini biliyor mu? Taşımacının biletini kesmekle bu sorumluluktan kurtulduğunun farkında mı? Bunları bilerek mi karşı çıkıyor?

Ben bunca zamandır bu işin içindeyim!.. Kimse bana bunları anlatmadı açıklamadı ben de anlayamadım.
O zaman gerçek? Gerekçelerinizi açıklayın!.. Bizim bilmediğimiz vardır o konu hakkında bizde fikir sahibi olalım. Kamuoyu da aydınlansın Bakanlık ta öğrensin biz yanlış yapmışız desin düzeltsin!..

Olaya bir de yolcu taşıma şirketleri açısından bakalım!..
Taşımanın tamamını üstlenen, yolcuyu öz mal araçları ile taşıyan veya sözleşmeli çalıştırdığı araçlara taşıttıranlar Yetki belgeli işletmeler açısından bakalım. Taşıma şirketleri karşı çıkıyorlar mali sorumlulukları külfetleri biraz daha artıyor.

Onlar neden karşılar?
Sadece öz mal araçlarını çalıştıran sözleşmeli araç çalıştırmayan işletmeler açısından bir zorluk yoktur. Acenteleri sattıkları biletlerin bedelini işletmenin hesabına yatıracaklar ve kestiği komisyon miktarı kadar fatura düzenleyecekler. Bu durumda olan işletmeler, acentelerine kendi bilet ve yolcu listelerini göndereceklerdir.

Gönderilmesi kıymetli evrak olarak zimmetlenmesi mi sorun?
Acentelik sözleşmesine ilave edilecek ek maddeler ile bu güvence kolayca sağlanır. Tutanak ile seri numaralarına göre teslim edilir. Bu tür hizmet veren işletmeler açısından da ben sorun göremiyorum.

En Çetrefil konuya geldik, burası biraz karışık!

Karşı çıkanlardan bir kısmı da kendi öz mal taşıtlar ve sözleşmeli taşıt çalıştıranlar. Evet, burada sorun var. Bu tür işletmelere çok yük düşüyor. Öncelikle, muhasebe ve takip yükü doğacak. Resmi evrak fatura sayılan bilet ve yolcu listelerinin basımı ve zimmet ile yurt genelinde acentelere teslimi işletmeleri zorlayabilir ama önemli değildir.

Sözleşmeli taşıtlara yapılacak ödeme nasıl yapılacak?
Burada kiralama şartlarına göre değişiklik arz ediyor. Bu konu ayrıca analiz edilmesi gereken bir konu! Sözleşmelerin ciddi olarak ele alınması şart.

Bu türde faaliyet gösteren işletmelerin şehir içi terminalleri ve bilet satış acentelerinin bazıları kendilerinin. Kendi biletlerini ve hizmetlerini sattıkları için sorun olmaz. Ancak birçoğu anlaşmalı acenteler vasıtasıyla da bilet sattırıyor. En fazla eleştiri bu türde faaliyet gösteren küçük işletmelerden çıkıyor.

Sistem nasıl işliyor;

Acente kestiği biletin bedelini komisyon miktarını keserek servis ile merkez terminale veya bağlı olduğu merkeze gönderiyor. Kestiği komisyon miktarı kadar fatura kesiyor hesabı kapatıyor. İkinci bir uygulama ise taşımacının hesabına bilet bedelini tam yatırıyor. Günlük haftalık veya aylık kestiği komisyon faturası bedelini ay sonunda işletmeden alıyor.
 
Bu tür taşımalarda paranın tamamının istenmesinin gerekçesi yolculuk gerçekleşmeden bazı durumlarda komisyonun peşin kesilmiş olmasıdır. İleri tarihli gidiş dönüş satılan biletlerin açığa alınan ve iptal olan bilet ücretlerinin iadesi gibi sorunlar nedeniyle komisyonlar belli dönemlerde ödenmektedir.
Bir başka uygulama ise acente kendi biletini kesiyor, işletmenin kendi aracı ise, şirket hesabına, sözleşmeli taşıt ise, sözleşmede belirlenmiş komisyon miktarını keserek otobüs şoförüne veriyor. Kendisinde kalan taşımacı komisyon payını taşımacının hesabına veya bağlı olduğu terminale gönderiyor. Taşımacıdan gönderdiği para kadar fatura alıyor hesabı kapatıyor. En fazla suiistimal bu son şekilde yapılıyor!..

İşletmeyi, acenteyi denetlemek bu şekilde mümkün mü?

Bilgisayardan işletmenin sistemi üzerinden bilet kesiyorsa, işletim sistemine uygun bir muhasebe programı var ise mümkün. Aksi takdirde mümkün değil!.. Kendi biletini ve listesini kullanıyorsa sisteme bağlı bir bilet kesmiyorsa, elde bilet kesiyorsa, otobüs şoförü ile anlaşabilir istediği suiistimal yapabilir. Mümkün müdür? Mümkündür. Sistem buna müsaade eder mi? Edebilir!..
Karayolu yolcu taşımacılığında bilgisayar sistemi ile acentelerine bilet kestiren işletme sayısı
yüzde 70’dir. Bu yüzde 70’in yüzde 50’si sadece bilet kesebilir durumdadır. Merkez ile şubeler, acenteler arasında bağlantısı yoktur. Resmi muhasebe uyumu hiç yoktur. Yüzde 20’si ise yurt genelinde internet üzerinden bilet kesebilmekte online olarak tek ana sunucudan idare edilmektedir. Muhasebe uyumu vardır.

Yurt genelinde kalan yüzde 30 ise küçük işletmeler olup, hala telefonla rezervasyon alıp satış yapmaktadır. Bölgesel ve yerel olarak çalışmaktadır. Bilgisayar sunucu ve işe uygun bir operasyon programı alt yapısı oluşturmuş, yurt çapında bir merkezden yönetilen operasyon, rezervasyon, bilet satış, resmi muhasebe uyumunu sağlamış işletme sayısı da oranlara bakıldığında çok azdır.
 
Sistemin bu durumu, alt yapı eksikliği ve eskiden kalan alışkanlıklar ve yanlışlar. Aslında işletmelere yük bindirmekte ve acentelerin bilet satış işlemlerini takibi açısından zorluk göstermektedir. Önemlisi de bu yanlışın farkında değildirler!.. Alışkanlıklarını kolay terk etmemektedir. Karşı çıkılmasının asıl temel sebeplerinden biri budur!.. İşletmelere artı bir yük getirmeyeceği uzun vadede kazanç sağlayacağı sektöre iyi anlatılamamıştır. Bu nedenlerle karşı çıkanlar da vardır.

Yolda otobüs içinde kesilen bilet sorunu;
Yurt genelinde bilhassa il içi mesafelerde bu tür otobüs içinde bilet kesilmesi uygulaması vardır ve doğrudur. Yolda el kaldıran yolcu alınmayacak mı? Bu tür hizmete de ihtiyaç var.

Sözleşmeli taşıt ise bir işletmenin unvanı altında çalışıyorsa; Kendi biletini kesemeyecektir. Çalıştığı İşletmenin biletini kesebilecektir. O zaman işletmeler şayet yolda yolcu alıyorlar ise, her otobüs personeline de zimmetli bilet vereceklerdir. Bunların takibi satılan biletlerin parasının tahsili mahsuplaşması hakikaten zordur. Bu işlerin takibi için ek personel istihdamı gerekecektir.

Acenteler ve acente olmayan ve hatta yolcu taşımacılığı tüzel kişiliği bile olmayan kişiler tarafından rezervasyon fişi adı altında hiçbir resmiyeti olmayan bilet görünümündeki rezervasyon fişleri ile yolcu toplanmakta, yolcuya otobüs biletinin otobüste kesileceği söylenmektedir. Terminal dışından bu tür taşımalar organize edilmekte terminal dışından kaçak ve korsan taşıma yapılmaktadır.
Acente güzergâh üzerinde ise ilk gelen otobüse verilerek yolcu istediği yere gönderilmektedir. Geçen Kurban Bayramı’nda Balıkesir ve İstanbul’da yaşadığımız, yolcu mağduriyetleri örnek bir olaydır. Bu kişiler de sektörden sayılıyorlar, tabi olarak işletme biletinin kesilmesi mecburiyetini zorunluluğunu istemezler.
Mahalle aralarından, kahvelerden, İl, ilçe, kasaba ve köy dernekleri tarafından yapılan yolcu taşıma faaliyetleri kaçak ve korsan taşımalar da yapılmaktadır. Bu tür taşımalarda bilet fatura hak getire, bunlar da istemez terminalden kakmayı, resmi işletme biletinin kesilmesini…
En fazla karşı çıkan kesim de bu kesimdir. Ama sesleri hepimizden fazla çıkıyor. Bu kesimde sektörden sayılıyor. Yetki belgeli yolcu taşıma işletmelerinin tamamı, bu tür taşımalara kaçak ve korsan taşımalara karşıdırlar. Tüm bu yazdıklarımı sektörün içinde olan her kes biliyor, ancak dile getirilen bunlar. Sistemin nasıl işlediği, yanlışları değil, sadece uygulanamayacağı kaldırılması ve ertelenmesi isteniyor. Hangi gerekçelerle o da belli değil!..
Tek gerekçe tüm bu araştırma sonucunda çıkan iki ve üç önemli gerekçe var. İşletmelere yük getireceği gerçeği doğrudur. Peşin para almaya alışmış sözleşmeli taşıt sahibine ödemenin ne şekilde yapılacağı sorundur. İşletme komisyonunun sözleşmeli taşıt sahibine ne şekilde ve kimin tarafından ödeneceğidir. Sadece bu gerekçeler ile bu uygulama hükümlerine karşı çıkmak bana doğru gelmiyor. Yolcu hakları açısından mağduriyetlerin önleneceği sistemin kaçaklara engel olmaya çalıştığı göz ardı ediliyor. Doğrusunun böyle olması gerektiği konusunda sektörden tek ses yok!
Hatta sektör gazetelerinden birine özel beyanat veren Genel Müdür Sayın Talat Aydın’ın açıklamalarını ve uyum süreci ile ilgili “uzatabiliriz” açıklamasını başarı olarak bize empoze, etmeye çalışıyorlar. Genel Müdür, “aldığımız bu karar ve ilgili hükümler doğrudur ve geçmişten gelen bir yanlıştır” diyor. Taşımacı olmayanların taşımacı gibi bilet düzenlemesinin önüne geçtik diyor. Eski uygulamaya devam edebilirsiniz haklısınız düzenleme gerekecek demiyor.

Uyum konusu nedir açıklıyor ve altı ay ek süre verebiliriz diyor, “ver dik’te demiyor. Bu ek süre yönetmeliğe göre zaten mümkün, genelge yayınlanmasına bile gerek yok. Genel Müdürün açıklamalarından bu konuda taviz verilmeyeceği açık ve net bir şekilde anlaşılıyor. Bu durumda tek çare kalıyor. Tüm işletmelerin ve acentelerin bu sürece kısa sürede uymaları ve alt yapılarını uygun hale getirmelerdir. Getirmezler ise daha katı kurallar getirilebilir.
Bizden söylemesi….

                   Nusret ERTÜRK
TOF TÜM OTOBÜSÇÜLER FEDERASYONU
                   Genel Sekreter

İnfo@tof.org
sekreterya@tof.org.tr


»  Diğer makaleleri incelemek için tıklayın...
Trafikteki hoşgörü ve saygı toplumsal birlikteliğin bir yansımasıdır.
TOF 
BUSWORD TURKEY 2018 19 Nisan'da İzmir'de ziyarete açılıyor.
Busword Turkey 2018 19 Nisan Perşembe günü ziyaret açılıyor. 20 Nisan tarihinde UDHB. Karayolu Düzenleme genel Müdürlüğü tarafından; Karayolu taşıma mevzuatı ve uygulamaları konusunda Ege Bölgesi bölgesel toplantısı düzenlenecek.
13.04.2018

Yetki belgesi işlemleri e-devlet üzerinden yapılabilecek
Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü' twittır hesabından duyuru. Yetki Belgesi taşıt belgesi ve taşıt kartlarının E.Devlet portali üzerinden barkodlu ve doğrulanabilir olarak düzenlenmesine imkan sağlayan çalışmalar Genel Müdürlüğümüzce tamamlanmış olup e-devlet portali üzerinden hizmet sunulmaya başlanmıştır. Önemle duyurulur.
07.03.2018

2018 Yılı Yeniden Değerlendirme oranları yayınlanmıştır.
Yeniden Değerlenme Oranının Uygulanması konulu GENELGE (KDGM) 2017/10 sayılı Genelge yayınlanmıştır. İlgili genelgeye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. http://www.kugm.gov.tr/BLSM_WIYS/KUGM/tr/Belgelik/guncel_haber/20171211_161629_2769_1_64.pdf
13.12.2017

Avrupa'ya yönelik Yolcu taşımalarında sınır kapılarında yeni düzenlemeler
Yeni Uygulamalar 15 Kasımda yürürlüğe girecek. Yolcu isim listeleri araç kapıya gelmeden önce kapıya e posta yoluyla gönderilecek.
01.11.2017

UDHB 1. Bölge Müdürlüğü'nün resmi twitter hesabı;
UDHB 1. Bölge Müdürlüğü'nün resmi twitter hesabı; UDHB I.BÖLGE @UdhbIbolge
13.07.2017

Karayolu yolcu Taşımacılığı...
(02.11.2018)
İSTANBUL' da 26 Ekim Cuma Günü...
(22.10.2018)
Tarifesiz taşımalarda e devlet...
(12.10.2018)
» Diğer haberler için tıklayın
3. havalimanı etki raporu ne kadar...
(02.03.2017)
6 ana taşıma ‘BİR’ olmalı
(12.08.2015)
Bölgesel otobüsçülüğe doğru
(02.06.2015)
» Diğer makaleler için tıklayın
Federasyonumuz "Trafik Güvenliği Platformu" üyesidir.