SÜRPRİZ: MERTEĞİ GÖZÜNDEN KAÇIRMA

SÜRPRİZ: MERTEĞİ GÖZÜNDEN KAÇIRMA

Eskiler, kişi “kardeşinin gözündeki çapağı görür de, kendi gözündeki merteği görmez” demişler: otobüsçülük sektörü bu özlü sözün doğruluğunu kanıtlamak istercesine büyük bir çaba içerisinde faaliyetlerine devam etmektedir. Pekâlâ, nedir gözümüzün önünde duran mertek, tüm ekonomik birimlerin temel kaygısı olan “VERİMLİLİK” den başka bir şey değildir. Bir işletme verimlilik kurallarına göre organizasyonunu yeniden düzenlerse ürün ve hizmetlerinde sağlayacağı maliyet avantajları ile ek bir gelir elde edebilmektedir. Japonlar tarafından en iyi uygulama örneklerini gördüğümüz toplam kalite yönetimi verimlik temelli bir yönetim yaklaşımıdır. Teoriye fazla dalmadan otobüs işletmelerimiz nasıl verimli hale gelir ona bakmaya çalışalım.

Otobüsçülükte, otobüs en temel maliyet kalemidir, sabit sermaye yatırımı yapıldıktan yada kredi ile otobüs alındıktan veya bireysel otobüsçüye aldırıldıktan sonra, çalışma sermayesi en düşük işlerden birisidir. Bu işin en temel motivasyonu yüksek sezonda sıcak para girdisi sağlamasıdır, bu sıcak para spekülatif alanlarda doğru yatırımlarda kullanılabilirse tadından yenmez bir iş olur, bu çok iyi bir finans ve menkul sermaye bilgisi olan profesyonel bir ekipçe yapılabilir. Bu alanda verimlilik adına yapılabilecek ancak sıcak paranın değerlendirilebilmesidir, adı üstünde para sıcaktır ve yanar, erir, biter. Bu spekülatif alan risklidir, kayıplar büyük olabilir, verimliliği burada aramak kendi içinde problemlidir.

Gelelim ikinci büyük maliyet kalemi olan akaryakıta, bu konuda firmalar yine merteği görmeyip çapak peşinde koşuyorlar, indirimli akaryakıt projeleri işletmelere elbette maliyet avantajı sağlamaktadır. Ancak işletmelerimiz rekabet etmektedirler, rekabeti kazanabilmek ancak rakiplerden avantajlı hale gelerek sağlanabilir akaryakıt indirimi rekabet eden firmalara ekstra bir rekabet avantajı kazandırmamaktadır. Çünkü herkes indirimli akaryakıt kullanıyor, indirim herkese olunca bir avantaj değildir. (Kaçak mazot konusuna girmiyorum adli bir konu!!!).

Akaryakıt konusunda yapılacak akılcı uygulamalar var, bunlara bakalım; araç bakımlarının yakıt tüketimini artırmayacak kilometrelerde yapılması bir verimlilik artışına neden olabilir, sektör bu konuyu iyi düşünmelidir, verimli tüketen bir araç bir “nakit ineğidir”. Akaryakıt konusunda özellikle “ekonomik sürüş” teknikleri eğitimi almış şoförlerin kullanım esnasında göstereceği özen toplam yakıt tüketiminde ortalama % 10’lara varan  tasarruf sağlanabilmektedir. Bakımlı araç, eğitimli şoför yakıt tüketiminde % 10’unun üzerinde bir tasarruf sağlanabilmektedir.

Araç alımlarında firmalarımız filo indirimleri ile fiyat avantajı sağlamaktadırlar, yüksek meblağların söz konusu olduğu bu alımlarda sağlanan indirimler önemli rekabet avantajı olarak değerlendirilmektedir. Yeni alım modelleri üzerinde çalışmak akılcı olabilir, örneğin bakım ve yedek parça dâhil alım anlaşmalarına gitmek çalışılabilecek alanlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bir diğer verimlilik kalemi ise insan kaynaklarıdır, şirketlerimiz insan kaynağını sadece ve sadece bir maliyet kalemi olarak görmektedirler. Tersini düşünelim biz insan kaynağımız nasıl bir rekabet avantajı haline dönüştürebiliriz, cevap tüm dünyada en küçük işletmeden en büyük organizasyon olan devlete kadar aynıdır: “EĞİTİM, EĞİTİM, EĞİTİM”. Şirketlerimiz sadece şoförlerini ve servis memurlarını değil tüm personelini eğitmelidirler.

Şoför eğitimi sadece ekonomik araç kullanımı ile sınırlı değildir, otobüsçülükte hizmet kalitesinin en önemli belirleyicilerinden biri şoför ve davranışlarıdır, bu davranışlar hem müşteri ile olan ilişkileri hem de seyir esnasında aracın kullanımında göstereceği ustalıktır. Sert araç kullanan bir şoför sizi otobüse bindiğinize bineceğinize pişman edebilir, yâda ineceğiniz durakta şoföre teşekkür ile bitirebileceğiniz bir yolculuk konforu ile size bir seyahat imkânı sunabilmektedir.

Yine, servis memurunun aldığı eğitimle seyahat esnasında yolcu ile kuracağı mesafeli ve saygıya dayanan hizmet kalitesi düzeyi, samimi olacağım müşteriye iyi davranacağım uğraşına giren eğitimsiz servis memurunun yaratacağı sulu ve seviyesiz hizmet kalitesinin çok ötesinde bir müşteri memnuniyetini sağlayacaktır.

Aynı şoför ve aynı servis memuru ile müşteri memnuniyetini artırmak mümkündür, bu verimliliktir. Yapılması gereken hizmet içi eğitimin sadece ve sadece gazete haberi olması için birkaç şoför ve servis memurunun toplanılarak eğitim fotoğraflarının basılmasını sağlayarak müşteriyi ve sektörü kandırma çabasının kendimizi kandırmak olduğunun idrak edilmesidir.

Gelelim merteğin büyüğüne, şirketlerimiz her geçen gün büyüyor, sektör konsolide oluyor büyük şirketler daha da büyüyecek gidişat bu yönde diye söylüyoruz, yazıyoruz. Şirketlerimiz aslında çok büyük değil en büyük 1000 şirket arasında 3 karayolu insan taşımacılığı yapan şirket var. Bizim şirketlerimiz büyük değil ancak hantal, şişman ve obez; araç başına düşen insan kaynağı sayısı minimum 12-14 arası bazı firmalarda bu sayı daha da artmaktadır. Obez ve hantal yapıya biraz daha yakından bakalım, şirketlerimiz hala soğuk savaş döneminin yapılarından kurtulamadılar. Bir defa herkes müdür, teknoloji ve iletişimin ulaştığı bu seviyede bir sürü bölge müdürlüğü, bu bölgelerde müdür varsa müdür yardımcısı da vardır, bu müdür ve müdür yardımcılarının çaycısı temizlikçisi, bölge müdürlerinin araçları, cep telefonları, yemesi içmesi liste uzayıp gidiyor. Birde bölge müdürüne artık gerek var mı diyen yok, organizasyon yapısı(şeması) bu ara çok revaçta acaba böyle bir şema şirket sahiplerine ne kadar güçlü olduklarını hissettirmekte midir?

Bu piramidal yapı çok tehlikeli, patronları ve yöneticileri firavun gibi kibir duygusuna kapılmalarına neden oluyor diye korkmaktayım. Bu piramidin basamaklarını azaltmak gerekiyor, yapı daha basık hale getirilmelidir, gereksiz müdürlerden kurtulmak gerekmektedir.

Birde sektörde bir firma dışında tüm firmalar aile işletmesi olarak faaliyetlerine devam etmektedirler. Aile işletmeleri akrabalara iş kapısı olarak değerlendirilmemelidir, adama göre iş değil işe göre adam bulmak temel kaygı olmalıdır.
Sektöre önerim “MERTEĞİ GÖZÜNDEN KAÇIRMA”.


Yrd.Doç.Dr.Kemal KARAYORMUK

Afyon Kocatepe Üniversitesi
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü
Sultandağı Meslek Yüksekokulu Müdürü



»  Diğer makaleleri incelemek için tıklayın...
Trafikteki hoşgörü ve saygı toplumsal birlikteliğin bir yansımasıdır.
TOF 
BUSWORD TURKEY 2018 19 Nisan'da İzmir'de ziyarete açılıyor.
Busword Turkey 2018 19 Nisan Perşembe günü ziyaret açılıyor. 20 Nisan tarihinde UDHB. Karayolu Düzenleme genel Müdürlüğü tarafından; Karayolu taşıma mevzuatı ve uygulamaları konusunda Ege Bölgesi bölgesel toplantısı düzenlenecek.
13.04.2018

Yetki belgesi işlemleri e-devlet üzerinden yapılabilecek
Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü' twittır hesabından duyuru. Yetki Belgesi taşıt belgesi ve taşıt kartlarının E.Devlet portali üzerinden barkodlu ve doğrulanabilir olarak düzenlenmesine imkan sağlayan çalışmalar Genel Müdürlüğümüzce tamamlanmış olup e-devlet portali üzerinden hizmet sunulmaya başlanmıştır. Önemle duyurulur.
07.03.2018

2018 Yılı Yeniden Değerlendirme oranları yayınlanmıştır.
Yeniden Değerlenme Oranının Uygulanması konulu GENELGE (KDGM) 2017/10 sayılı Genelge yayınlanmıştır. İlgili genelgeye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. http://www.kugm.gov.tr/BLSM_WIYS/KUGM/tr/Belgelik/guncel_haber/20171211_161629_2769_1_64.pdf
13.12.2017

Avrupa'ya yönelik Yolcu taşımalarında sınır kapılarında yeni düzenlemeler
Yeni Uygulamalar 15 Kasımda yürürlüğe girecek. Yolcu isim listeleri araç kapıya gelmeden önce kapıya e posta yoluyla gönderilecek.
01.11.2017

UDHB 1. Bölge Müdürlüğü'nün resmi twitter hesabı;
UDHB 1. Bölge Müdürlüğü'nün resmi twitter hesabı; UDHB I.BÖLGE @UdhbIbolge
13.07.2017

Karayolu yolcu Taşımacılığı...
(02.11.2018)
İSTANBUL' da 26 Ekim Cuma Günü...
(22.10.2018)
Tarifesiz taşımalarda e devlet...
(12.10.2018)
» Diğer haberler için tıklayın
3. havalimanı etki raporu ne kadar...
(02.03.2017)
6 ana taşıma ‘BİR’ olmalı
(12.08.2015)
Bölgesel otobüsçülüğe doğru
(02.06.2015)
» Diğer makaleler için tıklayın
Federasyonumuz "Trafik Güvenliği Platformu" üyesidir.